Cari açık

Türkiye’nin en büyük ekonomik sorunlarından biri "cari açık" konusunda anlamadığım bir husus var: uzmanlar sürekli olarak katma değeri yüksek aramal ithalatına karşılık katma değeri düşük nihai mal ihracını sebeplerden biri olarak ifade ediyorlar. Ara malın, nihai mal üretiminde kullanılacak kısmen üretilmiş mal olduğunu düşününce; nihai malın ithal edilen ara malı da kapsadığını düşünüyorum. Bu kabulden yola çıkarak, nihai malın katma değeri ara malın katma değerinden düşük olsa dahi bunun cari açık üzerinde etkisi olmaması gerekiyor, velev ki zararına satılmasın. Zararına satış gibi bir durum da söz konusu olmayacağına göre nihai mal üreticilerinin ara malı sübvanse ederek ihracat yapmaları gibi bir durum anlamını yitiriyor. Bu durumda nasıl oluyor da katma değeri yüksek ara mal cari açığı arttırıyor, anlamış değilim.
 
Anladığımı şöyle örnekleyeyim: otomobil üreticisi katma değeri yüksek motoru ithal ediyor. Diyelim ki motorun alım fiyatı 10 birim, bu ithalatı arttırdığı için cari açığa olumsuz etki ediyor. Bu motorun kullanıldığı aracı ihraç ediyor; aracın (diğer parçalarının ve montajının katma değeri daha düşük bile olsa) satış fiyatı motorun satış fiyatından daha düşük olmayacağına göre -aksi takdirde zararına satış olurdu- ihraç tutarı ithal tutarını aşıyor, bu da cari açıkta oluşan olumsuz etkiyi ortadan kaldırıyor, cari fazla üretiyor. Örneğim mi yanlış acaba?
 
Bir ihtimal, ithal edilen ara mal ile ihraç edilen nihai mal aslında alakasız olabilir; ancak bu durumda ithal edilen malın ara mal ya da nihai mal olmasının bir anlamı kalmıyor, neticede ithal edilen malın ihraç için kullanımı söz konusu olmadığı takdirde ara mal karakterinin kıymeti kalmıyor.
 
Bana sorarsanız bu ifade sorunlu; cari açığın sebebi ara mal ithalatı ya da sanayinin yapısal bozukluğu değil. Sorunu doğru ifade etmeden çözüm üretmek mümkün değildir.
Bu yazı Haberler ve politika içinde yayınlandı. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s